زنجیره تامین ناب چیست؟

زنجیره تامین

«زنجیره‌ی تأمین، عبارت است از شبکه ای از فرایندها، به ‌طور ی که هدف نهایی آنها تأمین کالاها و خدمات مشتریان بوده و در بر گیرنده‌ی تأمین کنندگان، تولید کنندگان، توزیع کنندگان، عمده فروشان و خرده فروشانی است که با هم به طور هماهنگ و منسجم در جهت راضی کردن مشتریان، همکاری می‌کنند.»

زنجیره تامین ناب

زنجیره تامین ناب Lean supply chain رویکردی برگرفته از دو تفکر تولید ناب و مدیریت زنجیره تامین است. صحنه گردان و پیروز صحنه رقابت امروز جهانی در عرصه کسب و کار، بی شک شرکت‌ها و سازمان‌هایی هستند که بتوانند با بالاترین کارایی ارزش را برای ذینفعان اصلی و کلیدی خود، مطابق خواست و نظر آنها خلق کنند ؛ سازمان‌هایی که می‌توانند محصولات و خدمات خود را با کیفیت بالا، قیمت پایین و به‌موقع مطابق با درخواست و سلیقه مشتریان خود به بازارهای مختلف عرضه کنند.

حذف اتلاف و استفاده بهینه از منابع همواره یکی از اهداف اساسی مد نظر در هر سازمان بوده و هست که در مفهوم ناب‌سازی سازمان به آن به طور ویژه تمرکز شده و به‌آن جامه عمل پوشانده می‌شود.

زنجیره تامین ناب عبارت است از حاکم کردن اصول و تفکر ناب در پایین و بالای جریان ارزش، یعنی نه تنها تفکر و اصول ناب باید به کل زنجیره انتقال یابد، بلکه باید از مرزهای سازمان فراتر رود تا در مجموع ، کل جریان ارزش در زنجیره تامین بهینه شود. رویکرد زنجیره تامین ناب نیز به سازمانها و کسب و کارها کمک می‌کند تا با استفاده از فلسفه بهبود مستمر و با بکارگیری فرهنگ و کار گروهی، اتلاف‌های موجود در فرآیندها را شناسایی، تحلیل و سپس حذف کنند.

رویکرد زنجیره تامین ناب یکی از مهمترین راهبردهای کمک کننده به مدیران در سازمان ها ، بسته به  فعالیت،  حجم و تنوع محصولات، تامین‌کنندگان و مشتریان درون سازمان است . این رویکرد میتواند نیازهای بسیار متنوع و متفاوت و پراکندگی جغرافیایی بسیار بالا را کنترل کند و مانند یک ابزار قدرتمند ، بهینه ترین راهکار را ارائه داده و به دنبال آن ، نقش بسیار مهمی را در کاهش ضایعات در زنجیره تامین دارد و باعث مدیریت هزینه‌های سازمانی میشود .

مزایای زنجیره تامین ناب

زنجیره تامین

فواید و مزایای به‌کارگیری رویکرد ناب برای بسیاری از رهبران و مدیران بنگاه‌های اقتصادی مشخص و محرز شده و به عنوان پارادایم (عصر – دوره) مدیریتی ناب در سازمان‌های تولیدی و غیرتولیدی، زمینه‌ساز حرکت رو به جلوی آن ها شده است. ایده تولید ناب که از بخش تولید آغاز میشود ، به سرعت با توجه به مزایا، منافع و بهبودهایی که از آن حاصل شده ، تا سطوح سازمان رسیده و مرزهای سازمان را درنوردید و تامین‌کنندگان، پیمانکاران، شرکاء و مشتریان را در میگیرد و زمینه ساز شکل گیری زنجیره‌های ارزش درون و برون سازمان‌ها میشود . تغییر وتحول زنجیره تامین به زنجیره تامین ناب با شناسایی وضعیت موجود و مشخص کردن اینکه چقدر با وضعیت مطلوب فاصله داریم ، آغاز می‌شود. هدفی که با استفاده از مدل‌ها و ابزارهای ارزیابی زنجیره تامین ناب ، به خوبی به دست می آید.

بیشتر بخوانید  اهمیت کنترل موجودی کالا

تولید ناب چیست؟

تعریف مؤسسه LAI از تولید ناب عبارت است از: «یک سیستم کسب وکار برای سازماندهی و مدیریت توسعه محصول، عملیات ها ، تامین کنندگان و روابط با مشتری است که نیاز به تلاش‌های انسانی کمتر، فضای کمتر، سرمایه کمتر، زمان کمتر برای تولید محصولات و با ضایعات کمتر و همچنین مطابق با نیاز و خواسته های مشتری  ، در مقایسه با سیستم تولید عصر قبلی ، یعنی تولید انبوه دارد.

دیدگاه‌های مطرح در مورد تولید ناب را به سه دسته تقسیم نموده‌اند: برخی به آن به عنوان مجموعه‌ای از ابزارها نگاه می‌کنند، گروه دیگر آن را سیستمی می‌بینند که به موجب آن یک شرکت می‌تواند هزینه‌ها را در کنار افزایش رضایت مشتری کاهش دهد. در دیدگاه گروه سوم، ناب به عنوان فلسفه‌ای مطرح است که در آن بر حداقل کردن منابع مورد استفاده در سازمان اقتصادی تاکید دارد.

تامین کنندگان در زنجیره تأمین ناب

در تفکر زنجیره تأمین ناب، تأمین‌کنندگان براساس قیمت پیشنهادی انتخاب نمی‌شوند بلکه اساس انتخاب آنها سابقه همکاری و تجربه عملکرد آنهاست از جلمه نکات بارز این روش می‌توان به موارد زیر اشاره کرد:

۱.تأمین‌کنندگان، به لایه‌های مختلف تقسیم‌بندی شده و در لایه اول، تأمین‌کنندگان اصلی قرار می‌گیرند و در لایه‌های بعد، تأمین‌کنندگان لایه‌های بالاتر. در نتیجه، در هر سطح تعداد کمی تأمین‌کننده وجود دارد.

۲.برای تعیین قیمت در این روش، مونتاژگر براساس تحلیل بازار، قیمت هدف را در نظر گرفته و سپس با توجه به این قیمت، با تأمین‌کننده بر سر قیمت مناسبی که سود هر دو طرف را در برداشته باشد، به توافق می‌رسد.

۳.تأمین‌کنندگان رده اول (لایه اول) پس از شروع طراحی و تا ۲ سال قبل از تولید هیئتی به نام مهندسان طراح دائم به شرکت مونتاژگر معرفی می‌کنند که بین این گروه و طراحان شرکت مونتاژگر تعامل و همکاری در مراحل طراحی وجود دارد.

۴.تأمین‌کنندگان، عرضه یک سازه کامل را برعهده دارند. مثلاً مونتاژگر، تأمین صندلی را به جای چند تأمین‌کننده، به یک تأمین‌کننده واگذار می‌کند.

بیشتر بخوانید  پیش نیاز های داده کاوی

۵. تأمین‌کننده باید در حین تولید و به مرور زمان با استفاده از روش‌های مختلفی همچون آنالیز ارزش، موفق به کاهش قیمت تمام شده شود.

۶.یکنواختی تولید باید حاصل شود ؛ از آنجا که مونتاژگر در خط تولید خود موجودی کمی دارد و نیز به دلیل محدودیت مونتاژگر برای کاهش منابع انسانی، مجبور است تغییرات تولید خود را تا حد ممکن کاهش دهد.

۷.با توجه به پایین بودن موجودی مونتاژگر و تأمین‌کننده، وجود قطعات معیوب باعث توقف خط مونتاژگر می‌شود، اما معمولاً چنین مشکلی بروز نمی‌کند.

۸.در سیستم عرضه ناب با گرایش به کیفیت سعی در بهبود فرایند می‌شود. مثلاً، شرکت‌های ژاپنی از ۱۹۵۰ به بعد، کاربرد SPC را آغاز کرده‌اند.

ارتباط شرکت تولیدکننده با تامین‌کننده

زنجیره تامین

در رویکرد تولید انبوه ، طراحی کامل محصول توسط خود شرکت تولیدکننده یا مونتاژگر انجام می‌شود و برای انتخاب تامین‌کننده مناقصه برگزار شده و از شرکت‌کنندگان در مناقصه درخواست قیمت می‌شود. هم‌چنین شرکت تولیدکننده برنامه زمان‌بندی تحویل قطعه و حد کیفی قطعات را در مناقصه تعیین می‌کند و نهایتا بر اساس قیمت تامین‌کننده ، کیفیت و برنامه انتخاب می‌شود. این رویکرد دارای مشکلاتی است ؛ اما در تولید ناب تامین‌کنندگان رده‌بندی می‌شوند و انتخاب تامین‌کنندگان رده اول براساس سابقه همکاری وتجربه‌ای که از عملکرد آنها وجود دارد، انجام می‌شود. هم‌چنین شرکت سازنده در طراحی کلی محصول از همکاری تامین‌کننده استفاده می‌کند و طراحی دقیق زیرمجموعه‌ها توسط تامین‌کننده با همکاری تامین‌کنندگان رده‌های بعدی انجام می‌شود.

از جمله رویکردهای جدید در تولید که مورد توجه بسیاری از شرکتهای تولیدی قرار گرفته است، زنجیره تامین ناب است. دیدگاه ناب را می‌توان فلسفه مدیریتی و رهبری نوین سازمان در جهت حذف اتلاف و اجرای بهبود مستمر و ارزش‌آفرینی برای ذینفعان کلیدی محسوب کرد که در این راستا، از ابزارها و تکنیک‌های مختلفی بهره می‌برد. با توجه به افزایش رقابت بین شرکتها و تغییر قابل ملاحظه شرایط کسب و کار، پیروی از روشهای سنتی تولید پاسخگوی نیازهای مشتریان نیست و در این راستا لازم است روشهای جایگزینی برای تولید مورد استفاده قرار گیرند.

سخن پایانی

مدیریت زنجیره تامین ناب در کانون تفکرات سازمان های پیشرفته در صنعت امروز است. تولید ناب تلفیقی از تولید دستی و تولید انبوه است. به شکلی که: انعطاف‌پذیری در تولید را از تولید دستی و قیمت ارزان کالا تولید شده را از تولید انبوه وام می‌گیرد. به طور کلی فلسفه تولیدی تولید ناب این است که زمان تدارکاتی بین سفارش مشتری و ارسال محصولات و قطعات را با از بین بردن انواع اتلافها کوتاه کند.

 ویراستار ، تنظیم و تهیه کننده : محمد امین کردفروشانی / مرجع کالج صنایعشو

توجه: کپی از مطالب و فایل ها تنها با مطالعه و رعایت  قانون کپی رایت پایگاه و پیگیری حقوق مولف مجاز است.